وبلاگ
جدول استاندارد پیچ و مهره
- نویسنده نوین صنعت
- بدون نظر
پیچ و مهره ها براساس استانداردهای مشخص تولید می شوند و ابعاد، جنس، مقاومت و سایر ویژگی های مکانیکی و فنی مشخص می شود. در این مطلب از نوین صنعت پارس، جدول استاندارد پیچ و مهره را ارائه داده و مهم ترین استانداردها از جمله DIN، ISO، ASTM، ASME و BS را معرفی می کنیم.
| استاندارد | کشور | کاربرد | نمونه |
|---|---|---|---|
| DIN | آلمان | عمومی | DIN 933 |
| ISO | بین‌المللی | عمومی | ISO 4017 |
| ASTM | آمریکا | مشخصات مکانیکی و متریال | A193 B7 |
| ASME | آمریکا | ابعاد و تلرانس | B18.2.1 |
| BS | انگلستان | پروژه‌های صنعتی | BS 3692 |
| JIS | ژاپن | خودرو و ماشین‌آلات | JIS B1180 |
جدول استاندارد DIN
استاندارد DIN (Deutsches Institut für Normung) از مهم ترین استانداردهای پیچ و مهره است که توسط موسسه استاندارد آلمان ارائه شده است. این استاندارد مشخصات فنی پیچ، مهره و واشر و سایر اتصالات را مشخص می کند و شامل ابعاد و اندازه، قطر و طول، نوع و گام رزوه، شکل سر پیچ، تلرانس های ابعادی، کلاس مقاومتی و جنس است. اطلاعات ارائه شده در استاندارد DIN باعث می شود قطعات تولیدشده توسط سازندگان مختلف با یکدیگر سازگار باشند و در زمان خرید پیچ باید به آن توجه داشت.
در جدول زیر استاندارد DIN برای پیچ و مهره ها ارائه شده است:
| استاندارد DIN | نام یا نوع قطعه | کاربرد | معادل ISO (در صورت وجود) |
|---|---|---|---|
| DIN 84 | پیچ استوانه‌ای دوسو | تجهیزات عمومی | - |
| DIN 912 | پیچ آلن سر استوانه | ماشین‌آلات، قالب‌سازی | ISO 4762 |
| DIN 7984 | پیچ آلن سر کوتاه | فضاهای محدود | ISO 14580 |
| DIN 7991 | پیچ آلن سر خزینه | نصب هم‌سطح | ISO 10642 |
| DIN 931 | پیچ شش گوش نیم رزوه | اتصالات سازه‌ای | ISO 4014 |
| DIN 933 | پیچ شش گوش تمام رزوه | اتصالات عمومی | ISO 4017 |
| DIN 960 | پیچ شش گوش نیم رزوه رزوه ریز | خودرو و ماشین‌آلات | ISO 8676 |
| DIN 961 | پیچ شش گوش تمام رزوه رزوه ریز | تجهیزات دقیق | ISO 8677 |
| DIN 934 | مهره شش گوش | همراه پیچ شش گوش | ISO 4032 |
| DIN 985 | مهره قفل‌دار نایلونی | جلوگیری از باز شدن اتصال | ISO 10511 |
| DIN 125 | واشر تخت | توزیع فشار | ISO 7089 |
| DIN 127 | واشر فنری | جلوگیری از شل شدن | - |
| DIN 9021 | واشر پهن | ورق‌های نازک | ISO 7093 |
| DIN 315 | مهره پروانه‌ای | باز و بسته شدن دستی | - |
| DIN 580 | پیچ چشمی | جابه‌جایی و لیفتینگ | ISO 3266 |
| DIN 582 | مهره چشمی | لیفتینگ تجهیزات | ISO 3266 |
| DIN 444 | پیچ چشمی مفصلی | اتصالات متحرک | - |
| DIN 603 | پیچ کالسکه | سازه‌های چوبی و فلزی | ISO 8677 |
| DIN 6921 | پیچ فلنج‌دار شش گوش | خودرو و ماشین‌آلات | - |
| DIN 6923 | مهره فلنج‌دار | اتصالات مقاوم در برابر لرزش | - |
| DIN 975 | میل رزوه (شاخه‌ای) | نصب تجهیزات | - |
| DIN 976 | استاد بولت | صنایع نفت، گاز و پتروشیمی | - |
جدول استاندارد ISO
برای اینکه مشخصات فنی پیچ و مهره ها در کشورهای مختلف با هم هماهنگ باشند، استاندارد بین المللی ISO معرفی شده است. در این استانداردد پارامترهایی از قبیل ابعاد هندسی، اندازه رزوه، گام رزوه، مشخصات مکانیکی و همچنین نحوه نام گذاری پیچ و مهره ها تعیین می شود. جدول زیر مهم ترین استانداردهای ISO پیچ و مهره ارائه شده است:
| استاندارد ISO | نام یا نوع قطعه | کاربرد | معادل DIN |
|---|---|---|---|
| ISO 4014 | پیچ شش گوش نیم رزوه | اتصالات صنعتی و سازه‌ای | DIN 931 |
| ISO 4017 | پیچ شش گوش تمام رزوه | اتصالات عمومی | DIN 933 |
| ISO 4762 | پیچ آلن سر استوانه | ماشین‌آلات، تجهیزات صنعتی و قالب‌سازی | DIN 912 |
| ISO 10642 | پیچ آلن سر خزینه | نصب هم‌سطح قطعات | DIN 7991 |
| ISO 7380 | پیچ آلن سر عدسی | تجهیزات صنعتی و الکترونیکی | DIN 7380 |
| ISO 8676 | پیچ شش گوش نیم رزوه با رزوه ریز | خودرو و ماشین‌آلات | DIN 960 |
| ISO 8677 | پیچ شش گوش تمام رزوه با رزوه ریز | تجهیزات دقیق و صنعتی | DIN 961 |
| ISO 4032 | مهره شش گوش معمولی | استفاده همراه پیچ‌های شش گوش | DIN 934 |
| ISO 4033 | مهره شش گوش بلند | اتصالات با استحکام بیشتر | DIN 6330 (تقریباً معادل) |
| ISO 10511 | مهره قفل‌دار نایلونی | جلوگیری از باز شدن اتصال در اثر لرزش | DIN 985 |
| ISO 7040 | مهره قفل‌دار تمام فلزی | محیط‌های با دمای بالا | DIN 980 |
| ISO 7089 | واشر تخت سری معمولی | توزیع یکنواخت فشار | DIN 125 |
| ISO 7093 | واشر پهن | مناسب ورق‌های نازک | DIN 9021 |
| ISO 7090 | واشر تخت سری متوسط | اتصالات صنعتی | DIN 126 (تقریباً معادل) |
| ISO 3266 | پیچ و مهره چشمی | بلند کردن و جابه‌جایی بار | DIN 580 / DIN 582 |
| ISO 8734 | پین استوانه‌ای | موقعیت‌دهی و مونتاژ قطعات | DIN 6325 |
| ISO 8752 | پین فنری شیاردار | تثبیت قطعات متحرک | DIN 1481 |
| ISO 2338 | پین استوانه‌ای بدون رزوه | مونتاژ دقیق قطعات | DIN 7 |
جدول استاندارد ASTM
استاندارد ASTM به پارامترهای ظاهری پیچ و مهره اشاره ندارد و بیشتر مشخصات مربوط به جنس، ترکیب شیمیایی، مقاومت کششی، سختی، عملیات حرارتی و شرایط آزمون را تعیین می کند. به همین دلیل در بسیاری از پروژه های صنعتی، استاندارد ASTM برای تعیین کیفیت و متریال پیچ و مهره در کنار استانداردهای ابعادی مانند ASME، DIN یا ISO استفاده می شود.
| استاندارد ASTM | گرید یا کلاس | نوع قطعه | کاربرد رایج |
|---|---|---|---|
| ASTM A193 | B7 | استاد بولت و پیچ آلیاژی | خطوط لوله، فلنج، پتروشیمی، دما و فشار بالا |
| ASTM A193 | B7M | استاد بولت | محیط‌های خورنده و سرویس ترش (Sour Service) |
| ASTM A193 | B8 | استاد بولت استنلس استیل 304 | صنایع غذایی، دارویی و محیط مرطوب |
| ASTM A193 | B8M | استاد بولت استنلس استیل 316 | صنایع دریایی، شیمیایی و محیط‌های خورنده |
| ASTM A193 | B16 | استاد بولت آلیاژی | دما و فشار بسیار بالا، نیروگاه‌ها |
| ASTM A194 | 2H | مهره فولادی سنگین | استفاده همراه پیچ‌های A193 B7 و B16 |
| ASTM A194 | 2HM | مهره فولادی عملیات حرارتی شده | سرویس دمای پایین و فشار بالا |
| ASTM A194 | 8 | مهره استنلس استیل 304 | همراه پیچ‌های A193 B8 |
| ASTM A194 | 8M | مهره استنلس استیل 316 | همراه پیچ‌های A193 B8M |
| ASTM F3125 | Grade A325 | پیچ سازه‌ای پرمقاومت | سازه‌های فولادی و ساختمان |
| ASTM F3125 | Grade A490 | پیچ سازه‌ای فوق پرمقاومت | پل‌ها و سازه‌های سنگین |
| ASTM F436 | - | واشر سخت‌کاری شده | استفاده با پیچ‌های سازه‌ای A325 و A490 |
| ASTM F844 | - | واشر تخت | اتصالات عمومی صنعتی |
| ASTM F593 | - | پیچ و بولت استنلس استیل | محیط‌های خورنده و صنایع غذایی |
| ASTM F594 | - | مهره استنلس استیل | همراه پیچ‌های ASTM F593 |
جدول استاندارد ANSI / ASME
استاندارد ANSI/ASME توسط موسسه استاندارد آمریکا ارائه شده و ابعاد، شکل قطعه، نوع رزوه و فاکتورهای مهم در طراحی پیچ و مهره را تعیین می کند. برخی از مهم ترین استانداردهای ANSI/ASME پیچ و مهره ها در جدول زیر ارائه شده است:
| استاندارد ANSI / ASME | نوع قطعه | کاربرد رایج | توضیح |
|---|---|---|---|
| ASME B18.2.1 | پیچ و بولت شش گوش، پیچ مربعی | اتصالات صنعتی و ساختمانی | تعیین ابعاد، تلرانس و مشخصات هندسی |
| ASME B18.2.2 | مهره شش گوش و مهره مربعی | صنایع عمومی | استاندارد ابعاد و تلرانس مهره‌ها |
| ASME B18.3 | پیچ آلن (Socket Head Cap Screw) | ماشین‌آلات، تجهیزات صنعتی و قالب‌سازی | مشخصات ابعادی پیچ‌های آلن |
| ASME B18.5 | پیچ چشمی (Eyebolts) | لیفتینگ و جابه‌جایی بار | ابعاد و الزامات طراحی پیچ چشمی |
| ASME B18.6.3 | پیچ‌های کوچک (Machine Screws) | تجهیزات الکترونیکی و مکانیکی | مشخصات انواع پیچ ریز |
| ASME B18.8.2 | پین و خار | مونتاژ و موقعیت‌دهی قطعات | ابعاد انواع پین و خار |
| ASME B18.16.6 | واشر تخت | توزیع یکنواخت فشار | ابعاد و تلرانس واشرهای تخت |
| ASME B18.21.1 | واشر فنری | جلوگیری از شل شدن اتصال | مشخصات واشرهای قفلی فنری |
| ASME B1.1 | رزوه اینچی UNC و UNF | پیچ و مهره اینچی | مشخصات کامل رزوه‌های Unified |
| ASME B1.13M | رزوه متریک | تجهیزات متریک | استاندارد رزوه‌های متریک بر پایه SI |
| ASME B18.31.2 | استاد بولت و میل رزوه | فلنج، تجهیزات صنعتی و پتروشیمی | ابعاد و تلرانس Stud Bolt و Threaded Rod |
جدول استاندارد BS (British Standard)
همان طور که از نام این استاندارد مشخص است، متعلق به بریتانیا می باشد و مشخصاتی از قبیل ابعاد، تلرانس ساخت، اندازه گیری ها و نوع رزوه را برای پیچ و مهره تعیین می کند. بسیاری از استانداردهای BS با استاندارد ISO جایگزین شده است.
| استاندارد BS | نوع قطعه | کاربرد رایج | وضعیت |
|---|---|---|---|
| BS 3692 | پیچ، مهره و واشر متریک | اتصالات عمومی صنعتی | تا حد زیادی با ISO جایگزین شده است. |
| BS 4190 | پیچ و مهره شش گوش | صنایع عمومی و ساختمانی | معادل بسیاری از استانداردهای ISO و DIN |
| BS 1768 | پیچ و مهره اینچی | تجهیزات قدیمی و ماشین‌آلات بریتانیایی | کاربرد محدود |
| BS 57 | رزوه Whitworth (BSW) | ماشین‌آلات و تجهیزات قدیمی | عمدتاً در تعمیرات استفاده می‌شود. |
| BS 84 | رزوه BSF (British Standard Fine) | صنایع مکانیکی و خودروهای قدیمی | کاربرد محدود |
| BS 93 | رزوه BA (British Association) | تجهیزات ابزار دقیق و الکترونیکی | مناسب پیچ‌های کوچک |
| BS 1083 | پیچ و مهره فولادی | صنایع ساختمانی و عمومی | در بسیاری از موارد با استانداردهای جدید جایگزین شده است. |
| BS EN 15048 | مجموعه پیچ و مهره سازه‌ای بدون پیش‌بارگذاری | سازه‌های فلزی | استاندارد رایج در پروژه‌های اروپایی |
| BS EN 14399 | پیچ و مهره سازه‌ای پرمقاومت | پل‌ها و سازه‌های فولادی | جایگزین استانداردهای قدیمی BS در اتصالات اصطکاکی |
| BS EN ISO 4014 | پیچ شش گوش نیم رزوه | اتصالات صنعتی | نسخه بریتانیایی استاندارد ISO 4014 |
| BS EN ISO 4017 | پیچ شش گوش تمام رزوه | اتصالات عمومی | نسخه بریتانیایی استاندارد ISO 4017 |
| BS EN ISO 4032 | مهره شش گوش | صنایع مختلف | نسخه بریتانیایی استاندارد ISO 4032 |
تفاوت استاندارد DIN و ISO
استانداردهای DIN و ISO هر دو مشخصات فنی پیچ و مهره را تعیین می کنند، اما سازمان های متفاوتی آنها را تعریف کرده اند. در جدول زیر تفاوت های این دو استاندارد از جنبه های مختلف بررسی شده است:
| ویژگی | استاندارد DIN | استاندارد ISO |
|---|---|---|
| مرجع تدوین | مؤسسه استاندارد آلمان | سازمان بین‌المللی استانداردسازی |
| محدوده استفاده | ابتدا آلمان، سپس بسیاری از کشورهای اروپایی | استاندارد جهانی |
| هدف | تعیین ابعاد، تلرانس و مشخصات فنی | یکپارچه‌سازی استانداردها در سطح بین‌المللی |
| میزان کاربرد امروز | هنوز بسیار رایج | رایج‌ترین استاندارد بین‌المللی |
| جایگزینی | بسیاری از استانداردها با ISO جایگزین شده‌اند | نسخه‌های جدید و بین‌المللی |
چه زمانی DIN و چه زمانی ISO را انتخاب کنیم؟
یکی از نکات بسیار مهم که باید در نظر داشت این است که، DIN و ISO رقیب یکدیگر نیستند، بلکه در بسیاری از موارد مکمل هستند. اما براساس شرایط زیر می توان مشخص کرد که چه زمان کدام یک از این دو استاندارد بهتر است:
- اگر پروژه براساس استانداردهای بین المللی اجرا می شود: استاندارد ISO
- اگر نقشه یا تجهیزات بر اساس استانداردهای آلمان طراحی شده اند: استاندارد DIN
- برای تعمیر تجهیزات قدیمی آلمانی: DIN
- برای صادرات و پروژه های چندملیتی: ISO
جدول معادل استانداردهای DIN، ISO، ASTM و ASME
استانداردهای DIN، ISO و ASME مشخص روی مشخصات ظاهری پیچ و مهره تمرکز دارند و مشخص می کنند که پیچ چه شکل و اندازه ای داشته باشد و رزوه آن چگونه باشد. اما، ASTM بیشتر جنس قطعه، میزان مقاومت و خواص مکانیکی را تعیین می کند. به همین دلیل برای یک پیچ از ترکیب دو استاندارد، یکی برای ابعاد و دیگری برای جنس و کیفیت استفاده می شود.
در جدول زیر مهم ترین معادل و ترکیب های این استانداردهای پیچ و مهره ارائه شده است:
| نوع قطعه | استاندارد DIN | استاندارد ISO | استاندارد ASME | استاندارد ASTM (در صورت نیاز) |
|---|---|---|---|---|
| پیچ شش گوش نیم رزوه | DIN 931 | ISO 4014 | ASME B18.2.1 | ASTM A307, ASTM A193 B7 |
| پیچ شش گوش تمام رزوه | DIN 933 | ISO 4017 | ASME B18.2.1 | ASTM A307, ASTM A193 B7 |
| پیچ آلن سر استوانه | DIN 912 | ISO 4762 | ASME B18.3 | ASTM A574 |
| پیچ آلن سر خزینه | DIN 7991 | ISO 10642 | ASME B18.3 | ASTM A574 |
| مهره شش گوش | DIN 934 | ISO 4032 | ASME B18.2.2 | ASTM A194 2H, ASTM A563 |
| مهره قفل‌دار نایلونی | DIN 985 | ISO 10511 | ASME B18.16.6 | ASTM A563 (بسته به کاربرد) |
| واشر تخت | DIN 125 | ISO 7089 | ASME B18.22.1 | ASTM F844 |
| واشر پهن | DIN 9021 | ISO 7093 | ASME B18.22.1 | ASTM F844 |
| واشر سخت‌کاری شده | DIN 6916 | ISO 7416 | ASME B18.22.1 | ASTM F436 |
| استاد بولت | DIN 976 | — | ASME B18.31.2 | ASTM A193 B7, B8, B8M, B16 |
| میل رزوه | DIN 975 | — | ASME B18.31.3 | ASTM A193, ASTM A307 |
جمع بندی
براساس آنچه در این مطلب بررسی شد، با شناخت استانداردهای پیچ و مهره می توان قطعه مناسب را بدون مشکل و نگرانی بابت سازگار نبودن ابعاد و کاهش استحکام اتصالات انتخاب کرد. علاوه براین، در زمان انتخاب پیچ و مهره باید مطمئن شوید که تولیدکننده تمام این استانداردها را رعایت کرده و محصولی باکیفی ارائه می دهد. تیم نوین صنعت پارس با شناخت کامل این استانداردها، انواع پیچ و مهره را با متریال درجه یک برای پروژه های شما طراحی و تولید می کند.
سوالات متداول
تفاوت استاندارد DIN و ISO در چیست؟
استاندارد DIN توسط موسسه استاندارد آلمان تدوین شده، در حالی که ISO یک استاندارد بین المللی است.
استاندارد ASTM برای پیچ و مهره چه چیزی را مشخص می کند؟
ASTM بیشتر روی جنس، خواص مکانیکی پیچ و مهره تمرکز دارد.
آیا می توان پیچ و مهره با استانداردهای مختلف را به جای یکدیگر استفاده کرد؟
فقط در صورتی که ابعاد، رزوه، کلاس مقاومتی و سایر مشخصات فنی آن ها با یکدیگر مطابقت داشته باشد، امکان جایگزینی وجود دارد.
پرکاربردترین استانداردهای پیچ و مهره کدام اند؟
استانداردهای DIN، ISO، ASTM و ASME از رایج ترین استانداردها در تولید و انتخاب پیچ و مهره هستند.
